ĐIỂM ĐẾN VĂN HÓA TÂM LINH

Đền Trần Hưng Đạo
xã Quảng Hà, TP Quảng Ninh

Khởi dựng năm 1952 trên gò đất cao ven sông Hà Cối — nơi hợp dòng của hai nhánh sông Mã Tê và Hà Cối, Đền thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn hội tụ thế đất phong thủy đắc địa "thượng gia hạ trì" (ngũ hành tương sinh). Ngôi đền quay hướng Đông Bắc, mang kết cấu kiến trúc kiểu chữ Đinh (丁) truyền thống với hệ thống cột gỗ lim vững chãi, mái đao cong vút và nghệ thuật chạm khắc tứ linh sơn son thếp vàng cổ kính.

Giới thiệu Đền Trần Hưng Đạo ở xã Quảng Hà
Năm 1952 Khởi dựng trên gò cao ven sông Hà Cối
Chữ Đinh (丁) Kiến trúc gỗ lim truyền thống cổ kính
Cấp tỉnh Di tích lịch sử văn hóa
Đông đảo Nhân dân & du khách chiêm bái

Cuộc Đời & Sự Nghiệp Hưng Đạo Đại Vương

❖
Tượng đài uy nghi Đức Thánh Trần
QUỐC CÔNG TIẾT CHẾ • THÁI SƯ THƯỢNG PHỤ

Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (1228 – 1300)

Sinh thời tại kinh thành Thăng Long, quê gốc tại phủ Thiên Trường (Nam Định), Người là bậc kỳ tài văn võ song toàn, lấy chữ "Trung - Hiếu - Nhân - Nghĩa" làm gốc rễ. Người đã dẹp bỏ mối hiềm khích gia tộc, trên thuận ý trời, dưới hòa lòng quân, gắn kết toàn dân triệu người như một để lập nên những chiến công lẫy lừng ngàn thu.

Binh Thư Yếu Lược Hịch Tướng Sĩ Vạn Kiếp Tông Bí Truyền Thư Đức Thánh Trần

Khảo Tả Kiến Trúc & Bố Cục Thờ Tự

❖
🏛️ Vị thế địa lý & Thuật phong thủy

Gò Đất Cao Ven Sông & Vùng Đất "Thượng Gia Hạ Trì"

Đền được xây dựng vào năm 1952 trên một gò đất cao, bằng phẳng trên gò sông Hà Cối, tọa lạc ngay nơi hợp dòng kỳ vĩ của 2 nhánh sông Mã Tê và Hà Cối.

  • ☯
    Thuật phong thủy "Thượng gia hạ trì": Theo thuật phong thủy cổ truyền, thế đất nơi đây đúng là vùng "thượng gia hạ trì" (trên là đền cao bằng phẳng, dưới là sông nước bao bọc tụ thủy), là nơi ngũ hành tương sinh, sinh khí đất trời tích tụ ngàn năm.
  • 🧭
    Phương vị & Hướng đền: Đền quay mặt chính diện về hướng Đông Bắc đón vượng khí sông nước trong lành.
  • ⛩️
    Sân tiền tế thuận tiện: Phía trước đền có một sân rộng 50m² được lát bằng gạch đỏ phẳng phiu, bên trên lợp tạm mái tôn để nhân dân và khách thập phương đến dâng hương lễ bái được thuận tiện, che mưa che nắng.
📐 Quy mô & Kết cấu mặt bằng

Kiến Trúc Kiểu Chữ Đinh (丁) Gồm Bái Đường & Hậu Cung

Đền mang quy mô nhỏ, kiến trúc đơn giản, mộc mạc và tôn nghiêm theo lối tạo tác đền miếu dân gian truyền thống. Mặt bằng tổng thể bố cục kiểu chữ đinh (丁) gồm 3 gian bái đường và 1 gian hậu cung.

26,79 m² Tòa Bái Đường (3 gian) Rộng 5,7m × Sâu 4,7m
5,75 m² Gian Hậu Cung Thâm Nghiêm Rộng 2,5m × Sâu 2,3m
50 m² Sân Đền Tiền Tế Lát gạch đỏ & Lợp mái che
Đông Bắc Hướng Đền Chính Diện Hợp dòng Mã Tê & Hà Cối

Đôi Câu Đối Trước Cửa Đền Thờ

Khắc họa khí phách hào hùng đánh giặc cứu nước và sự linh thiêng muôn thuở che chở non sông đất trời

VẾ XUẤT
“ Chính khí hùng hoàn trừ bắc khấu ”
Tạm dịch: Chính khí anh hùng trừ giặc Bắc
VẾ ĐỐI
“ Linh thanh hách trạc chẩn nam thiên ”
Tạm dịch: Linh thiêng vời vợi nức trời nam

Chi Tiết Sắp Đặt Đồ Thờ Tự Bên Trong Đền

Quy cách bài trí chuẩn mực theo trình tự từ Bái đường qua gian trung chuyển vào Hậu cung cấm địa

Gian Giữa Bái Đường Không Gian Chính Tâm

Án Gian Thờ Gỗ & Hàng Bát Bửu

Tại gian giữa bái đường đặt 1 án gian bằng gỗ chạm trổ trang trọng.

  • ✦ Đồ thờ trên án gian: Đặt 1 mâm bồng, 2 ống hương gỗ, 1 tam sơn, 6 đài gỗ, 1 đỉnh đồng, 2 chân nến đồng và 3 bát hương sứ nhỏ.
  • ✦ Phía sau án gian: Đặt 1 bát hương và 1 long ngai thờ tự tôn kính.
  • ✦ Hai bên gian thờ giữa: Bày đặt trang nghiêm 1 hàng bát bửu (đồ tế khí lỗ bộ uy phong).
Đôi câu đối ở 2 dãy cột trong Bái đường:

1. "Thánh đức nguy nguy doanh vũ trụ / Thần ân mục mục trấn càn khôn"

(Dịch: Thánh đức ngời ngời trong vũ trụ / Thần ân vời vợi nức càn khôn)

2. "Song thuỷ hợp nguyên chung tú địa / Lục đầu di tích trấn trời nam"

(Dịch: Song thuỷ hợp nguồn tôn đất đẹp / Lục đầu di tích trấn trời nam)

Gian Trái Bái Đường Ban Thờ Tả Gian

Ban Thờ Xây & Lộc Bình Sứ

Tại gian bên trái tòa bái đường, nhân dân và ban quản tự xây dựng một ban thờ kiên cố phục vụ phụng bái.

  • ✦ Mâm bồng gỗ & Chân đèn: Đặt 1 mâm bồng bằng gỗ chạm hoa văn cổ và 2 chân đèn nến hai bên.
  • ✦ Long ngai & Bát hương: Bày đặt 1 long ngai bài vị tôn nghiêm cùng 1 bát hương sứ chính giữa ban thờ.
  • ✦ Lộc bình & Lọ hoa dâng cúng: Bài trí 1 lọ lộc bình sứ lớn truyền thống và 3 lọ cắm hoa tươi thơm ngát.
Ghi chú khảo tả:

Các đồ tự khí gỗ và gốm sứ được sắp xếp ngăn nắp, thể hiện nét văn hóa tín ngưỡng mộc mạc, gần gũi của cư dân vùng ven sông Hà Cối.

Gian Chuyển Tiếp Giữa Bái Đường & Hậu Cung

Tượng Vương Cô & Bức Hoành Phi

Khu vực chuyển tiếp giữa bái đường và hậu cung được đặt 1 bàn thờ trang trọng thờ Vương Cô (con gái Hưng Đạo Đại Vương).

  • ✦ Pho tượng Vương Cô: Tôn tượng Vương Cô (con gái Trần Hưng Đạo) ngự tọa trên bàn thờ giữa làn khói hương thanh tịnh.
  • ✦ Đồ tế khí trên ban: Đặt 3 bát hương, 2 mâm bồng gỗ đựng lễ vật phẩm quả và 2 chim hạc gỗ đứng chầu thanh nhã.
Bức hoành phi treo trang trọng phía trên:
“ PHỐI THIÊN KỲ TRẠCH ”

Ý nghĩa sâu xa: “ Ân trạch ngang với trời ” — ca ngợi công đức cao dày tựa trời xanh của bậc thánh nhân.

Hậu Cung Thâm Nghiêm Chốn Cấm Địa (5,75 m²)

Khám Long Đình & Tượng Trần Hưng Đạo

Không gian hậu cung là nơi linh thiêng, thâm nghiêm bậc nhất của ngôi đền, được phân định thành 2 tầng bệ thờ trước và sau:

  • ✦
    Bệ thờ nhỏ phía trước: Đặt 1 long ngai bài vị tôn kính có khắc dòng chữ chữ Hán:
    “ Cung phụng Trần triều hiển thánh sắc phong Nhân Vũ Hưng Đạo đại vương ”
    Phía trước bài vị đặt 1 bát hương sứ, bên phải đặt 1 mâm bồng ngũ quả.
  • ✦
    Bệ thờ phía sau: Đặt 1 đỉnh hương đồng cổ. Phía sau đặt 1 khám long đình uy nghi, bên trong đặt tượng Trần Hưng Đạo ngự tọa (bảo quản trong khám kính). Phía trước khám đặt 1 đài gỗ và 2 chim hạc sứ.
  • ✦
    Nhạc khí & Pháp khí di tích: Ngoài ra tại đền còn lưu giữ đầy đủ trống cái, chiêng đồng và chuông đồng trầm vang trong mỗi tuần tiết, đại lễ tế thánh.

Các Hiện Vật Trọng Điểm Trong Di Tích

❖

Theo hồ sơ khảo tả thực địa, di tích Đền thờ Hưng Đạo Đại Vương hiện đang lưu giữ và bảo tồn nguyên vẹn 22 hiện vật có niên đại trên 50 năm, được khởi tạo đồng bộ từ năm 1952 khi dựng đền. Toàn bộ hệ thống đồ thờ tự mang đậm dấu ấn nghệ thuật tạo tác truyền thống với chất liệu gỗ quý sơn son thếp vàng và đồng thau đúc cổ kính.

Nổi bật trong đó là 8 nhóm hiện vật trọng điểm: Tượng Trần Hưng Đạo (cao 80cm × rộng 30cm) và Tượng Vương Cô (cao 50cm × rộng 37cm) uy nghi; Khám thờ chạm rồng chầu nhật, hạc chầu, nghê chầu (cao 168cm × dài 126cm × rộng 87cm); Long ngai chạm rồng hoa lá (cao 95cm × dài 56cm × rộng 46cm); Hương án gỗ bốn chân quỳ chạm đầu rồng tinh xảo (cao 96cm × dài 154cm × rộng 79cm); cùng bộ đồ tế khí Đỉnh đồng cổ (cao 25cm, ĐK 18cm; đế 5cm, ĐK 16cm), Đôi chân nến đồng thau (cao 33cm, ĐK tang 19cm) và Đôi hạc gỗ cưỡi quy (hạc cao 76cm, lưng 8cm; quy 15cm × 12cm).

22 Hiện vật niên đại > 50 năm
1952 Năm tạc tượng & tạo tác đồ thờ
100% Sơn son thếp vàng & Đồng thau cổ
08 Nhóm hiện vật trọng điểm

Sinh Hoạt Văn Hóa & Lễ Hội Truyền Thống

❖
PHẦN LỄ • NGHI THỨC TRANG NGHIÊM

Cử hành trang trọng theo phong tục cổ truyền, thể hiện lòng thành kính và tri ân sâu sắc của nhân dân đối với anh linh Đức Thánh Trần.

Phần Lễ - Nghi thức rước nước và dâng hương tại Đền Trần Hưng Đạo

Lễ rước nước

Đoàn rước diễu hành trang trọng từ các di tích lân cận (như Đình Mi Sơn) về Đền Trần Hưng Đạo, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Lễ dâng hương, tế lễ

Các bậc bô lão, đại diện chính quyền và đông đảo nhân dân thành kính dâng hương, đọc văn tế tri ân công đức trời biển và anh linh Đức Thánh Trần.

PHẦN HỘI • MIỀN BIỂN QUẢNG HÀ

Sôi nổi các hoạt động hội thi nghề biển, diễn xướng dân gian và thể thao tập thể mang đậm dấu ấn lao động vùng bãi triều Quảng Hà.

Phần Hội - Hội thi miền biển, hát đối đáp và kéo co Quảng Hà

Hội thi miền biển

Thi sẹp ngao, thi bổ hà (đánh hà) và Thi buộc lưới thử thách sự khéo léo, nhanh nhẹn và kinh nghiệm của ngư dân địa phương.

Giao lưu văn hóa

Hát đối đáp, dân ca truyền thống vùng biển mộc mạc, sâu lắng, góp phần gắn kết cộng đồng trong suốt chương trình khai hội.

Thể thao & Trò chơi dân gian

Hội thi kéo co, đẩy gậy, đấu vật náo nhiệt cùng nhiều hoạt động vận động tập thể sôi nổi, rèn luyện sức khỏe và tăng cường tình đoàn kết xóm làng.

Thư Viện Tài Liệu & Nghiên Cứu

❖
Bìa tài liệu Đền thờ Trần Hưng Đạo
TÀI LIỆU PDF
Tài liệu Định dạng PDF

Đền thờ Trần Hưng Đạo - Điểm đến văn hóa tâm linh Quảng Hà

Tác giả: Nhiều tác giả (Sưu tầm và tổng hợp)
Phạm vi: Di tích lịch sử Đền Trần Hưng Đạo

Tài liệu tổng hợp hệ thống tư liệu lịch sử, địa chí và hồ sơ khảo tả thực địa về quá trình khởi dựng ngôi đền từ năm 1952 trên gò đất cao ven sông Hà Cối (thế đất "thượng gia hạ trì"). Nội dung đi sâu phân tích giá trị kiến trúc truyền thống, ý nghĩa các bức hoành phi, câu đối, danh mục 22 hiện vật cổ và vai trò của tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Tải xuống tài liệu (PDF)

Địa Điểm & Bản Đồ Chỉ Đường

❖
Chỉ dẫn tiện ích
  • Bãi đỗ xe:

    Bãi đỗ xe ô tô và xe máy rộng rãi (Miễn phí).

  • Đường đi:

    Từ Hạ Long đi theo Quốc lộ 18 đến Cầu Hà Cối khoảng 140km. Từ đầu Cầu Hà Cối rẽ phải đi theo đường liên thôn khoảng 350m là đến di tích.

  • Quy định:

    Du khách vui lòng giữ trang phục trang nghiêm, kín đáo và đi nhẹ nói khẽ khi bước vào nội tự.